MÙA LẠNH HUYẾT ÁP TĂNG CAO: NGUYÊN NHÂN VÀ NHỮNG BIẾN CHỨNG KHÔNG NÊN CHỦ QUAN

MÙA LẠNH HUYẾT ÁP TĂNG CAO: NGUYÊN NHÂN VÀ NHỮNG BIẾN CHỨNG KHÔNG NÊN CHỦ QUAN

Mùa lạnh không chỉ gây cảm cúm, viêm đường hô hấp mà còn là giai đoạn huyết áp dễ tăng cao và dao động thất thường, đặc biệt ở người cao tuổi và người mắc bệnh tim mạch. Trên thực tế lâm sàng, số ca nhập viện do biến chứng tăng huyết áp, đột quỵ và nhồi máu cơ tim thường gia tăng rõ rệt vào những tháng thời tiết lạnh.
Điều này cho thấy, mùa lạnh không phải nguyên nhân trực tiếp gây tăng huyết áp, nhưng lại là yếu tố “kích hoạt” khiến bệnh trở nên khó kiểm soát và dễ xảy ra biến chứng nguy hiểm nếu người bệnh chủ quan.

1. Vì sao mùa lạnh khiến huyết áp tăng cao?

*Co mạch máu để giữ nhiệt làm tăng sức cản mạch
Khi nhiệt độ môi trường giảm, cơ thể kích hoạt phản xạ tự nhiên nhằm giữ ấm bằng cách co các mạch máu ngoại vi, đặc biệt ở da, tay và chân. Mặc dù cơ chế này giúp hạn chế thất thoát nhiệt, nhưng đồng thời lại làm tăng sức cản của hệ mạch máu.
Khi sức cản mạch tăng, tim buộc phải bơm máu với áp lực lớn hơn, dẫn đến huyết áp tăng. Ở người khỏe mạnh, cơ thể có thể tự điều chỉnh phù hợp. Tuy nhiên, với người đã bị tăng huyết áp lâu năm, xơ vữa động mạch hoặc mạch máu kém đàn hồi, sự co mạch này dễ gây tăng huyết áp đột ngột và nguy hiểm.
*Kích hoạt hệ thần kinh giao cảm
Thời tiết lạnh kích thích hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh, làm tăng tiết các hormone stress như adrenaline và norepinephrine. Những hormone này gây ra hàng loạt thay đổi bất lợi:
- Co mạch mạnh hơn
- Tăng nhịp tim
- Tăng sức co bóp của tim
Hậu quả là huyết áp có thể tăng vọt trong thời gian ngắn, đặc biệt vào sáng sớm hoặc khi vừa bước ra ngoài trời lạnh.
*Thiếu vitamin D trong mùa đông
Mùa đông thường ít nắng, thời gian tiếp xúc ánh sáng mặt trời giảm, khiến cơ thể dễ thiếu vitamin D. Nhiều nghiên cứu cho thấy vitamin D có vai trò điều hòa hệ renin - angiotensin, một hệ thống quan trọng trong kiểm soát huyết áp.
Khi thiếu vitamin D, khả năng điều hòa huyết áp suy giảm, làm huyết áp dễ tăng và khó ổn định hơn trong mùa lạnh.
*Ô nhiễm không khí và bụi mịn PM2.5
Vào mùa lạnh, đặc biệt tại các đô thị lớn, nồng độ bụi mịn PM2.5 thường tăng cao. Các hạt bụi này xâm nhập vào phổi và máu, gây phản ứng viêm toàn thân, làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, từ đó gây co mạch và làm tăng huyết áp.
*Thay đổi lối sống bất lợi
Mùa lạnh khiến nhiều người:
- Ít vận động, ngại ra ngoài
- Ăn nhiều thực phẩm giàu năng lượng, mặn hơn
- Uống ít nước do ít cảm giác khát
Những thói quen này làm tăng cân, tăng độ nhớt của máu, góp phần khiến huyết áp khó kiểm soát hơn.

Vì sao mùa lạnh khiến huyết áp tăng cao?

2. Những biến chứng nguy hiểm của tăng huyết áp trong mùa lạnh

- Tai biến mạch máu não (đột quỵ)
Huyết áp tăng cao đột ngột có thể làm:
+ Vỡ mạch máu não gây xuất huyết não
+ Hình thành cục máu đông gây nhồi máu não
Đây là biến chứng nguy hiểm nhất, có thể dẫn đến tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề như liệt nửa người, rối loạn ngôn ngữ, suy giảm trí nhớ.
- Nhồi máu cơ tim và suy tim
Trong thời tiết lạnh, mạch vành co lại trong khi tim phải làm việc nhiều hơn, làm tăng nhu cầu oxy cơ tim nhưng lượng máu cung cấp lại giảm. Điều này dễ dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp.
Về lâu dài, tình trạng tim phải hoạt động quá mức có thể dẫn đến suy tim mạn tính, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
- Tăng nguy cơ hình thành cục máu đông
Mùa lạnh khiến cơ thể dễ mất nước nhẹ, làm máu cô đặc hơn. Khi kết hợp với tăng huyết áp và xơ vữa mạch máu, nguy cơ hình thành cục máu đông tăng lên đáng kể.

3. Nhóm đối tượng nguy cơ cao cần đặc biệt chú ý

- Người cao tuổi
- Người bị tăng huyết áp lâu năm
- Người mắc đái tháo đường
- Người có bệnh tim mạch, bệnh thận mạn
- Người có tiền sử đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim
Những đối tượng này cần được theo dõi huyết áp sát hơn trong mùa lạnh.

Nhóm đối tượng nguy cơ cao cần đặc biệt chú ý

4. Biện pháp phòng ngừa và kiểm soát huyết áp hiệu quả trong mùa lạnh

- Giữ ấm cơ thể và môi trường sống
+ Giữ nhiệt độ phòng ổn định, tránh quá lạnh
+ Sau khi thức dậy, nên vận động nhẹ trên giường trước khi đứng dậy
+ Hạn chế ra ngoài trời khi nhiệt độ xuống quá thấp, đặc biệt vào sáng sớm
- Vận động hợp lý
+ Tập thể dục ở nơi kín gió, ấm áp
+ Có thể tập luyện nhẹ nhàng ngay trong nhà khi trời lạnh
- Chế độ ăn uống khoa học
+ Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt
+ Hạn chế dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn
+ Giảm muối vì natri dư thừa làm huyết áp tăng cao hơn trong thời tiết lạnh
+ Ưu tiên thực phẩm giàu kali và magie như rau bina, cà rốt, cam
- Uống đủ nước
+ Duy trì lượng nước đầy đủ mỗi ngày dù không cảm thấy khát
+ Có thể sử dụng đồ uống ấm như trà thảo mộc
+ Hạn chế caffeine vì có thể gây mất nước
- Tuân thủ điều trị
+ Uống thuốc huyết áp đúng liều, đúng giờ theo chỉ định bác sĩ
+ Không tự ý tăng liều, đổi thuốc hoặc ngưng thuốc khi huyết áp ổn định
+ Không hút thuốc lá vì làm huyết áp tăng và tổn thương mạch máu
- Phòng ngừa bệnh hô hấp: Chủ động phòng cảm cúm, viêm phổi vì các bệnh này có thể làm bùng phát cơn tăng huyết áp

Lời khuyên từ bác sĩ

Mùa lạnh không phải nguyên nhân gây tăng huyết áp, nhưng lại là yếu tố làm bệnh nặng lên và dễ biến chứng hơn. Việc chủ động phòng ngừa, theo dõi huyết áp thường xuyên và duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò then chốt giúp người bệnh vượt qua mùa lạnh an toàn.
Nếu bạn hoặc người thân đang mắc tăng huyết áp, đừng chủ quan khi thời tiết chuyển lạnh. Chăm sóc đúng cách hôm nay chính là bảo vệ sức khỏe cho chính bạn và những người thân yếu.
Nếu bạn đang gặp các triệu chứng bất thường, cần tư vấn hoặc thăm khám chuyên sâu, hãy liên hệ đặt lịch khám tại TTH Hospital:
●       Bệnh viện YHCT Nguyên Phúc
Địa chỉ: Đại lộ 72m, phường Vinh Hưng, tỉnh Nghệ An
Điện thoại:  0914.755.677
●       Bệnh viện Đa khoa TTH Vinh – Nghệ An
Địa chỉ: 105 Lý Thường Kiệt, phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An
Điện thoại: 0948.956.622
●       Bệnh viện Đa khoa TTH Hà Tĩnh – Hà Tĩnh
Địa chỉ: Số 01 đường Ngô Quyền, phường Trần Phú, tỉnh Hà Tĩnh
Điện thoại: 0912.555.115
●       Bệnh viện Đa khoa TTH Quảng Bình – Quảng Bình
Địa chỉ: 99 Điện Biên Phủ, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị
Điện thoại: 0857.867.222

Bệnh Lý Thường Gặp