Bệnh Kawasaki ở trẻ em là gì? Nguyên nhân, biểu hiện và cách điều trị bệnh Kawasaki

Bệnh Kawasaki là một trong những căn bệnh nguy hiểm, thường xảy ra ở trẻ dưới 5 tuổi, hiện nay có khá nhiều trường hợp mắc bệnh này tại Mỹ, Nhật Bản. Ở Việt Nam những năm gần đây cũng ghi nhận nhiều trường hợp mắc bệnh. Vậy, bệnh Kawasaki là bệnh gì? Nguyên nhân gây ra bệnh, triệu chứng và cách chữa trị?

1. Tổng quan về bệnh Kawasaki ở trẻ em

Bệnh Kawasaki (KD) là một trong những bệnh lý mạch máu phổ biến, tỷ lệ mắc bệnh KD cao nhất ở trẻ em sống ở Đông Á (ví dụ: Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan). Bệnh thường tự giới hạn, với biểu hiện sốt và các biểu hiện viêm cấp tính khác, bệnh kéo dài trung bình 12 ngày nếu không được điều trị.

Kawasaki có thể gây ra nhiều biến chứng tim mạch, bao gồm chứng phình động mạch vành, bệnh cơ tim với suy giảm sức co bóp cơ tim và suy tim, nhồi máu cơ tim, loạn nhịp tim và tắc động mạch ngoại vi. Những biến chứng này có thể tiến triển và dẫn tới  tử vong đặc biệt ở trẻ em không được điều trị đầy đủ. Biến chứng đã giảm đáng kể do kết quả của liệu pháp globulin miễn dịch tiêm tĩnh mạch. Chẩn đoán sớm là rất quan trọng để đạt được kết quả điều trị tối ưu.

Tỷ lệ mắc bệnh Kawasaki cao nhất ở trẻ em sống ở Đông Á. Tỷ lệ mắc bệnh ở các nước kém phát triển phần lớn vẫn chưa được biết đến và việc thu thập thông tin có thể không đầy đủ. Kawasaki đặc biệt khó chẩn đoán ở những khu vực vẫn còn phổ biến bệnh sởi vì biểu hiện tương tự nhau. Nhiều quốc gia trên thế giới đã chứng minh sự gia tăng số lượng trẻ em được chẩn đoán mắc bệnh Kawasaki kể từ đầu những năm 2000.

Bệnh Kawasaki thường gặp phổ biến ở trẻ em
Bệnh Kawasaki thường gặp phổ biến ở trẻ em

Trẻ em trai bị ảnh hưởng phổ biến hơn 50% so với trẻ em gái. Tám mươi đến 90 phần trăm trường hợp xảy ra ở trẻ em dưới năm tuổi, mặc dù Kawasaki tương đối phổ biến ở trẻ em dưới sáu tháng (khoảng 10 phần trăm số ca nhập viện ở Hoa Kỳ). 

2. Nguyên nhân bị bệnh Kawasaki ở trẻ em

Hiện nay, nguyên nhân gây ra bệnh Kawasaki vẫn chưa được xác định. Hầu hết các chuyên gia đều cho rằng bệnh có thể có nguồn gốc nhiễm khuẩn, nhiễm độc ví dụ như virus hoặc vi khuẩn; yếu tố về chủng tộc cũng có liên quan vì trẻ gặp nhiều ở trẻ em Châu Á hoặc gốc Châu á.  Ngoài ra, yếu tố môi trường có thể là tác nhân gây bệnh. Đến nay, vẫn chưa có một bằng chứng xác thực nào cho thấy bệnh này lây truyền.

3. Triệu chứng của bệnh Kawasaki

Bệnh có các triệu chứng đa dạng như:
- Sốt cao kéo dài, phát ban trên lưng, ngực và bụng, tay và bàn chân sưng đỏ, đôi mắt đỏ ngầu, các tuyến bạch huyết bị sưng ở cổ, kích thích và sưng miệng, môi, cổ họng.
- Sốt thường xuất hiện đột ngột, kéo dài trên 5 ngày, nhiệt độ dao động từ 39 đến trên 40 độ và trung bình (từ 39 đến 40 độ C) đến cao (40 độ C).
- Phát ban thường xuất hiện sớm: một số bệnh nhân hình thành ban rõ rệt ở vùng bẹn. Ban thường xuất hiện màu đỏ sáng, và bao gồm hoặc các đốm không rõ nét với nhiều kích cỡ khác nhau hoặc từng đám lớn các đốm dính nhau.
- Viêm mắt (viêm màng kết): đỏ mắt, thường không chảy dịch, hình thành trong tuần bị bệnh đầu tiên.
- Lưỡi trở nên khô và nứt: thường có màu đỏ tươi. Màng nhầy miệng chuyển sang màu đỏ sẫm hơn bình thường.
- Lòng bàn tay và lòng bàn chân thường chuyển sang màu đỏ sáng. Bàn tay và bàn chân có thể sưng lên. Thỉnh thoảng, trẻ có thể bị cứng cổ.

Khi sốt giảm xuống, ban, mắt đỏ và các hạch bạch huyết bị sưng cũng thường mất đi. Da quanh móng tay và móng chân sẽ bắt đầu tróc ra, thường bắt đầu trong tuần thứ 3 bị bệnh. Da ở bàn tay hay bàn chân có thể bong ra theo từng miếng lớn hoặc ngay cả chỉ bong ra theo một miếng.
- Đầu gối, hông, và mắt cá có thể trở nên viêm nặng hơn và gây đau.
Thỉnh thoảng, đau khớp và viêm có thể kéo dài dai dẳng sau khi tất cả các triệu chứng khác đã biến mất. Các đường lằn ngang trên móng tay và móng chân xuất hiện trong lúc bị bệnh, có thể vẫn thấy trong vài tháng sau đó cho đến khi móng mọc dài ra.
- Có thể xuất hiện triệu chứng tiêu chảy, nôn ói, đau bụng, sưng đau tinh hoàn đối với bé trai.

Hiện nay vẫn chưa đưa ra được nguyên nhân chính xác gây bệnh Kawasaki
Hiện nay vẫn chưa đưa ra được nguyên nhân chính xác gây bệnh Kawasaki

4. Biến chứng nguy hiểm của bệnh Kawasaki ở trẻ em

Bệnh Kawasaki là nguyên nhân dẫn đến các bệnh lý tim mạch ở trẻ em như:

  • Viêm mạch máu.
  • Viêm cơ tim.
  • Bệnh lý van tim.

- Tổn thương động mạch vành: thường xuất hiện từ tuần thứ 2 đến tuần thứ 4 của bệnh, trung bình khoảng 10 ngày sau khởi bệnh.
Giai đoạn đầu thường xuất hiện biến chứng giãn động mạch vành, sau đó khoảng 50% bệnh nhân trở về bình thường, số còn lại có thể vẫn dãn hoặc tiến triển hẹp động mạch vành.

- Nhồi máu cơ tim: thường xảy ra khi động mạch vành dãn nặng, đường kính > 8mm.
- Tổn thương mạch máu ngoại biên: giãn mạch máu tại thận, buồng trứng, tinh hoàn, tụy, gan, lách.
Ở một số trường hợp trẻ bị mắc bệnh động mạch vành có thể dẫn đến tử vong.

5. Cách chẩn đoán bệnh Kawasaki ở trẻ em

- Quan sát triệu chứng: 
Thông thường, bác sĩ sẽ nghĩ đến bệnh Kawasaki có thể xảy ra khi trẻ có dấu hiệu sốt kéo dài cùng các triệu chứng như:

  • Mắt đỏ.
  • Sưng huyết môi, miệng.
  • Chân, tay sưng đỏ.
  • Phát ban.
  • Sưng hạch bạch huyết.

- Cách chẩn đoán bệnh:
+ Xét nghiệm:
Bên cạnh việc quan sát triệu chứng thực thể, khai thác tình trạng bệnh sử, tiền sử của trẻ, bác sĩ còn thực hiện một vài xét nghiệm cận lâm sàng để giúp hỗ trợ chẩn đoán như:

  • Điện tâm đồ: đánh giá các rối loạn nhịp tim, rối loạn dẫn truyền, bệnh lý cơ tim,...
  • Siêu âm tim: dùng để đánh giá sự co bóp cơ tim, phân suất tống máu, chức năng tim,...
  • Xét nghiệm máu: giúp đánh giá tổng trạng và các chỉ số bilan viêm, nhiễm trùng ở bệnh nhân. Thông thường, bạch cầu trong máu thường tăng, CRP, tốc độ máu lắng tăng cao.

+ Chụp mạch vành: đánh giá tình trạng lưu thông của động mạch vành.

Điều trị bệnh Kawasaki thường mất thời gian khá dài
Điều trị bệnh Kawasaki thường mất thời gian khá dài 

6. Điều trị bệnh Kawasaki ở trẻ

Trẻ khi bị mắc bệnh Kawasaki nên được điều trị tại bệnh viện. Tại đây, trẻ sẽ được sử dụng thuốc để ngăn ngừa tổn thương tại vành mạch. Bao gồm:

  • Gamma globulin (IVIG) liều cao tiêm vào tĩnh mạch là phương pháp điều trị được chọn lựa cho bệnh nhân bị bệnh Kawasaki. Đây là phương pháp điều trị hiệu quả giúp thuyên giảm triệu chứng, và quan trọng hơn là có thể ngăn ngừa hoặc giảm thương tổn động mạch vành nếu được điều trị sớm trong 10 ngày kể từ khi xuất hiện sốt.
  • Aspirin (ASA) liều cao cũng được cho sử dụng cùng với IVIG trong giai đoạn cấp tính của bệnh cho đến khi giảm sốt.
  • Nếu được điều trị, bệnh thường diễn biến tốt hơn. Một số trẻ sẽ cần phải điều trị lần 2 với IVIG hay những loại thuốc khác.
  • Để trẻ có thể được chẩn đoán và điều trị một cách chính xác và hiệu quả, tránh những biến chứng có thể xảy ra, cha mẹ nên lựa chọn những cơ sở uy tín chuyên điều trị bệnh Kawasaki để tránh tình trạng chuyển biến xấu. 

Để chẩn đoán và điều trị bệnh Kawasaki bố mẹ nên đưa con đến cơ sở khám bệnh uy tín sớm nhất
Để chẩn đoán và điều trị bệnh Kawasaki bố mẹ nên đưa con đến cơ sở khám bệnh uy tín sớm nhất

Để biết thêm thông tin về cách chăm sóc và những vấn đề sức khỏe, bạn có thể liên hệ tới Khoa Nhi của hệ thống bệnh viện đa khoa TTH theo địa chỉ:
- Bệnh viện Đa khoa TTH Vinh
Địa chỉ: 105 Lý Thường Kiệt, Lê Lợi, TP. Vinh, tỉnh Nghệ An
Hotline: 0948.956.622
Website: benhvientthvinh.vn
- Bệnh viện Đa khoa TTH Quảng Bình
Địa chỉ: Số 99, đường Điện Biên Phủ, Phú Hải, TP. Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình
Hotline: 0967.260.115
Website: benhvientthquangbinh.vn
- Bệnh viện Đa khoa TTH Hà Tĩnh
Địa chỉ: Số 01 Ngô Quyền, Thạch Trung, TP. Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh
Hotline: 0912.555.115
Website: benhvientthhatinh.vn

Bệnh Lý Thường Gặp